Wegwerpcilinders: de grote lachgastanks

Wat is een wegwerpcilinder?

Een wegwerpcilinder is een grote drukhouder met vloeibaar lachgas, bedoeld om na gebruik weg te gooien. Vóór 2023 konden cilinders vaak worden hervuld of tegen statiegeld worden ingeleverd (NOS Nieuwsuur). Sinds het verbod circuleren vooral wegwerpexemplaren. Het RIVM noemt cilinders van 2 kilo en merken als Fastgas.

Van patroon naar tank

Volgens de RIVM-notitie van maart 2026 lijken de kleine lachgaspatronen — bedoeld voor de slagroomspuit — uit het straatbeeld verdwenen en vervangen door wegwerpcilinders. Straatverkopers lijken voorzichtiger en een deel is overgestapt op de verkoop van vapes, terwijl webwinkels weer actiever zijn met promotie. Meer over de merknamen op Lachgasmerken.

Waarom tanks riskanter zijn voor de gezondheid

• Meer per keer. Het Trimbos-instituut signaleert dat het vullen van ballonnen uit grote tanks de kans op gezondheidsproblemen vergroot. Onder mbo-studenten die in de laatste maand lachgas gebruikten, gebruikte in 2023 40,2% tien of meer ballonnen per keer (RIVM).
• Bevriezing. Het gas komt ijskoud uit de cilinder. Brandwondencentra hebben ernstige vrieswonden gezien bij mensen die tanks vasthielden of tussen hun benen klemden; sommigen hielden blijvende littekens over (DrugsInfo).
• Geen veilige grens. Volgens het RIVM kan zelfs één ballon al tintelingen geven. Zie Lachgas en gezondheid.

Ontploffingen in de afvalverwerking

Cilinders zonder ontluchtingssysteem kunnen in de verbrandingsoven ontploffen (NOS Nieuwsuur). Het Amsterdamse AEB meldde vanaf half januari 2023 vaker en hardere explosies, met schade aan roostervloeren en ketelwanden. Sinds maart 2025 controleert AEB wekelijks zo’n 1.800 ton huishoudelijk en 1.250 ton bedrijfsafval op cilinders en vermaalt die in een speciale loods (NH Nieuws). Toch waren er volgens een AEB-woordvoerder in 2025 nog 15 tot 20 explosies per week.

Overlast op straat

Gedumpte cilinders liggen in portieken, parken en naast containers. Rotterdam haalde in twaalf maanden ruim 33.000 cilinders van straat (NOS Nieuwsuur, juli 2025). In Amsterdam nam het aantal dumpingen toe nadat AEB in februari 2024 stopte met zijn inleververgoeding (AT5). Hoe je een gevonden cilinder meldt, lees je op Lachgascilinder gevonden.

De kosten

Schade AEB

Volgens AEB kan de schade oplopen tot 20 miljoen euro per jaar (AT5, mei 2024).

Doorberekend

AEB berekent de kosten door aan gemeenten, die ze verhalen via de gemeentelijke belastingen (NOS Nieuwsuur).

Voorbeeld

In Heemstede steeg de afvalstoffenheffing in 2025 gemiddeld met 42 euro, vooral door lachgas (NOS Nieuwsuur).

Wat wordt eraan gedaan?

• Statiegeld: een landelijk statiegeldsysteem is voorgesteld, maar niet ingevoerd. AEB’s eigen inleverpunt haalde in vijf maanden zo’n 80.000 cilinders op en stopte in februari 2024.
• Pilot: het kabinet-Rutte IV stelde 450.000 euro beschikbaar voor een pilot met innovatieve technieken; de afvalbranche noemt dat te weinig.
• Rechtszaak: eind 2024 kondigden gemeenten en afvalverwerkers aan de Staat aan te klagen. De betrokken ministeries stellen dat de schade wordt veroorzaakt door mensen die de wet overtreden, niet door het verbod.
• Europa: de ministeries staan open voor een Europees verbod, om de invoer uit landen zonder verbod te beperken; anderen pleiten voor een verplicht ontluchtingssysteem via Europese regels.

Bron van deze vier punten: NOS Nieuwsuur, 2 juli 2025 en AT5.