Het lachgasverbod in Nederland

Wat is er precies verboden?

Het kabinet heeft lachgas na een risicobeoordeling op lijst II van de Opiumwet geplaatst, de lijst waarop ook softdrugs staan. Het besluit dateert van 17 november 2022 en geldt sinds 1 januari 2023. Artikel 3 van de Opiumwet verbiedt voor middelen op lijst II onder meer:

• lachgas aanwezig hebben (bezit);
• lachgas verkopen, afleveren of verstrekken;
• lachgas vervoeren;
• lachgas bereiden of vervaardigen;
• lachgas Nederland binnenbrengen of uitvoeren.

Welke wettelijke uitzonderingen bestaan er?

Lachgas heeft veel legitieme toepassingen. Artikel 15a van het Opiumwetbesluit bepaalt daarom dat de verboden niet gelden als het lachgas bestemd is voor technische doeleinden of als voedingsadditief (Staatsblad 2022, 461). Medisch gebruik blijft eveneens toegestaan.

Medisch

Artsen, apothekers en ziekenhuizen hebben geen ontheffing nodig. Fabrikanten en groothandels van medisch lachgas wel een opiumontheffing.

Culinair

Als voedingsadditief, bijvoorbeeld om slagroom op te kloppen. Kleine ampullen in de horeca mogen niet worden doorverkocht aan derden.

Technisch

Bijvoorbeeld voor extra vermogen in verbrandingsmotoren. Levering gaat in de praktijk rechtstreeks van producent naar eindgebruiker.

Let op: het gaat om de bestemming van het lachgas, niet om wat er op de verpakking staat. Een cilinder met een culinair etiket valt niet onder de uitzondering als het lachgas voor recreatief gebruik is bedoeld. Meer over de verschillen lees je op Soorten en toepassingen.

‘Strafbaar, tenzij’: wie moet wat bewijzen?

Het verbod werkt volgens het principe ‘strafbaar, tenzij’: wie lachgas bij zich heeft, moet aannemelijk maken dat het onder een uitzondering valt. De nota van toelichting bij het besluit stelt dat aan particulieren per aankoop niet meer dan één verpakking van maximaal tien ampullen wordt geleverd, en dat bezit van meer dan tien ampullen een sterke aanwijzing is dat het niet om gebruik als voedingsadditief gaat. Zie ook Lachgas bezit en vervoer.

Wie handhaaft het verbod?

Handhaving van de Opiumwet is voorbehouden aan de politie; politie en Openbaar Ministerie handhaven sinds 1 juli 2023. Gemeentelijke handhavers (boa’s) kunnen optreden op basis van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). De burgemeester kan op grond van artikel 13b Opiumwet een waarschuwing geven, een last onder dwangsom opleggen of een pand sluiten.

Welke straffen zijn mogelijk?

De strafmaat bepaalt het Openbaar Ministerie per zaak, aan de hand van de strafvorderingsrichtlijn voor softdrugs. Volgens het OM geldt één ampul of één ballon als gebruikershoeveelheid; wie daarmee voor het eerst wordt aangetroffen, moet er afstand van doen. Bij grotere hoeveelheden volgt een geldboete of taakstraf, afhankelijk van hoeveelheid en omstandigheden. Bij zeer grote hoeveelheden kan een gevangenisstraf volgen, en herhaling kan leiden tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van enkele maanden.

Lachgas en verkeer

Lachgas verstoort waarneming en coördinatie. Volgens DrugsInfo zijn er aanwijzingen dat de rijvaardigheid het eerste uur na gebruik verminderd is. De Rijksoverheid noemt verkeersongevallen uitdrukkelijk als reden voor het verbod. Daarnaast verbiedt artikel 8 van de Wegenverkeerswet 1994 om een voertuig te besturen onder invloed van een stof waarvan je weet of redelijkerwijs moet weten dat die de rijvaardigheid kan verminderen.

Ook de afvalfase is geregeld

Lachgascilinders gelden als gevaarlijk afval. Ze mogen niet bij het gewone afval en horen bij een milieustraat — in Amsterdam heet dat een Recyclepunt. Lees hoe je dat veilig doet op Lachgascilinder gevonden.

Waar vind je officiële informatie?

• Rijksoverheid — Verbod op lachgas
• Openbaar Ministerie — Lachgasverbod, vragen en antwoorden
• Opiumwet op wetten.overheid.nl
• Staatsblad 2022, 461 — wijziging Opiumwetbesluit
• VNG — Factsheet landelijk lachgasverbod